Güncelleme: 23:26 TSİ 31 Mart 2020 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Demokrasi böler korkusunun geri dönüşü

Ali Bayramoğlu
Güncelleme: 23:04 TSİ 02 Ocak 2020 Perşembe

Bu, 2020 yılının ilk yazısı... İnsanların ve toplumların öyküsünde on yıllık süreler genel olarak kendi başlarına ve kendi içlerinde anlamlıdır. Ama bu anlam sınırlıdır. İnsana dair zaman, kesitler kadar, hatta ondan daha fazla büyük bir akıştan oluşur. Onlu yıllarda bu çerçevede bir süreklilik içinde karşımıza çıkar. Velhasıl Türkiye’yi ve dünyayı, en azından 2020 yılında bekleyenler, son on yılın dinamikleri ve girdilerinden bağımsız olmayacak.

Son 10 yılı nasıl değerlendirmeli?

Malum, hiçbir değerlendirme, onu yapanın değerleri, doğruları ve temennilerinden bağımsız değildir ve her dönem, bu bakışa oranla aynı anda hem olumlu hem olumsuz unsurlar içerir.

Gözümde 2010’lu yılların iz bırakan en önemli olumlu gelişmesi 2013-2015 arası yaşanan “çözüm süreci”ydi. Türkiye’nin kronik etnik-politik sorunun halli bakımından, yasal, meşru, topluma açık, ilan edilmiş, sorunu bir ölçüde tanımlayan ilk büyük adımdı bu. Bu tür adımlar, eksikleri, yanlışlarıyla, doğrularıyla, zihinlerde açıkları kapılarla, kırdıkları tabularla toplumsal bir deneyime, onun toplumsal belleğe kattığı birime işaret ederler. Türkiye bir gün bunu görecektir.

Olumlu girdiler arasına, 2019 yerel yönetim seçimlerinin işaret ettiği, toplumsal muhalefetin güç kazanmasını, öte yandan siyasi itirazın sağ-muhafazakâr siyaset alanına da sirayet etmesini katabiliriz. Yeni kurulan siyasi parti ve hareketlerle bu alanda heterojenleşme ihtimalinin doğması, rekabet ve değişim umudunun belirmesi önemliydi.

Bunlara karşın 2010’ların olumsuz kefesinin açık ara ağır bastığına kuşku yok.



Bu kefedekileri iki başlık altında toplamak mümkün.

İÇ ÇATIŞMALAR

İlk başlık 2003’de başlayan büyük bir değişim sürecine zamanla büyük ve sert iktidar kavgalarının hakim olması, bu sürecin ilkesel ve yapısal değişime yönelmekten çok, gücün el değiştirmesine dönüşmesidir. Bu çatışmalar hem (Kemalist-modernist) eski siyasi oyuncularla (dindar-muhafazakâr) yeni siyasi aktörler arasında hem yeni aktörlerin kendi içinde yaşandı. Bugünden geriye bakınca gördüğümüz şudur: Her iki çatışmada da tüm taraflar değişik dozlarda demokrasiyi araçlaştırdılar, hukuku dışlayan bir şekilde kendi doğrularının ideolojik ve kuvvet cihazlarıyla yol aldılar. Faydacı bir alan koruma ya da genişletme politikası izlediler.

Özellikle yeni aktörler arası iç çatışma, diğer ifadeyle Fethullahçı gruplarla siyasi iktidar çevrelerinin karşı karşıya gelmesi büyük depremler silsilesi gücündeydi. 2012 Hakan Fidan krizi, 2013 17-25 Aralık’ta polis eliyle kalkışılan darbe hamlesi ve dinleme-tape skandalları, 2016 darbe girişimi, darbe sonrası bu girişimin bir sonucu olan, olağanüstü hal rejimi, yargıdaki aşırı siyasallaşma, büyük bir otoriterleşme ve keyfileşme süreci...

Bu tablo, (sosyolojk olumlu değişim hatları dikkate almazsak) yeni muhafazakâr siyasetin iflasına işaret ediyordu. 2019 sonu itibariyle bakıldığında bu siyaset, özgürlükler, demokrasi, hukuk devleti ilkeleri bakımında Türkiye’yi devraldığı noktadan daha da geriye götürme becerisini gösterdi.

Ancak yaşanan 2010’lu yıllarda yaşanan büyük demokratik gerilemeyi, sadece ülkedeki kuralsız iktidar kavgaları alışkanlığına, İslami kesimin bu çerçevede kendi içinde yaşadığı büyük iç çatışmaya bağlamak doğru olmaz.

KORKULAR YA DA BECERİKSİZLİK

Dolayısıyla ikinci başlık, siyasi beceriksizlik ve muhafazakâr zihniyetin kesişme noktasında karşımıza çıkar. Ülkede ve bölgedeki yeni ihtiyaçları karşılama, yeni sorunları çözme konusunda siyasi iktidar demokrasi araçlarının öngördüğü istikamette ilerlemeyi becerememiş ve tercih etmemiştir. Siyasi iktidar, Gezi hadisesinde gençlik talepleri ve katılım beklentileri, FETÖ meselesi sonrası devletin hukuk ilkeleri ve liyakat çerçevesinde yeniden yapılandırılması, Ortadoğu’da değişen dengeler sonucu genişleyen Kürt sorunu alanı gibi girdiler karşında, bunlara uyum sağlayarak, bunları demokrasiye uygun araçlarla yönetmek yerine, bunlarla çatışmayı, hatta bu gelişmeleri reddetmeyi tercih etmiştir.

Bunun sonucu, eski rejimin kalın kale duvarlarının arkasına saklanmak ve güçlü bir geriye dönüş olmuştur. Değişimden çark ve korku, hukuk devletinden mutlak taviz, merkezileşme, devletçilik, otoriterlik gibi eski yollara girilmiştir. Yeni anayasa da bu endişelerin ve durumun tam bir yansıması olmuştur.

Bugün iktidardaki, AK Parti-MHP ve devlet ideolojisi/aktörlerinden oluşan üçlü koalisyon, izlediği beka siyasetiyle, meydan okuyan kabadayı devlet tutumuyla bu geri dönüşün ve gerekçelerinin, aslında demokrasiden korkunun bir sonucudur.

2020 yılında bu korku hükümranlığı meydan okumaya devam edecek.

Ancak toplumun ve siyasetin aksi istikamette ısındığına dair kuvvetli işaretler de var.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : Ali Bayramoğlu
adv
SON DAKİKA
21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!21:47 - Rusya'daki İdlib zirvesinden ateşkes kararı çıktı (Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası açıklama)12:46 - İngiliz bilim adamı: Corona virüs savaşını kaybettik11:27 - Bahar Kalkanı Harekatı'nda 2 asker hayatını kaybetti, 6 asker yaralı11:36 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu23:52 - Corona virüs bilançosu ağırlaşıyor ( Corona virüste son durum)23:48 - İtalya, Güney Kore ve Irak'a corona virüs salgını nedeniyle uçuşlar durduruldu23:29 - ABD'de corona virüsten ilk ölüm meydana geldi! (Corona virüs salgınında son durum)23:17 - İşte corona virüse karşı alınacak önlemler23:12 - YouTube Ekim 2019 ile Aralık 2019 arasında 5.8 milyon videoyu sildi10:50 - Hatay Valisi Doğan: Suriye İdlib'de 33 asker şehit, 32 yaralı10:47 - Rusya'dan İdlib'deki hava saldırına ilişkin açıklama01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)22:00 - İdlib'de hava saldıırısında 2 asker hayatını kaybetti!13:36 - 20 bin ek öğretmen ataması yapılacak (2020'de öğretmen ataması ne zaman?)19:46 - HSK'dan Gezi Parkı davasında beraat veren 3 hakim için soruşturma izni13:28 - Erdoğan: Her türlü hazırlık yapıldı, İdlib harekatı bir an meselesidir
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler