Güncelleme: 06:38 TSİ 03 Nisan 2020 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Fuat Sezgin: İki denizin birleştiği yerin bilgesi mi?

Yasin Aktay
Güncelleme: 20:55 TSİ 01 Ocak 2020 Çarşamba

Oryantalizm ve oksidentalizm sorunsalını Fuat Sezgin hoca bağlamında konuşmaya devam ediyoruz. Oryantalizm doğuyla veya İslam’la ilgilenen bir batılı bilim adamı, edebiyatçı, siyasetçi veya sıradan bir insanın istediği zaman parantez içine alabileceği bir şey midir? Dahası, Fuat Sezgin bile İslam dünyasına Frankfurt’tan bakınca oryantalizm cenderesine yakalanabiliyorsa, bu cenderenin farklı bir mütalaayı hakkediyor olduğunu düşünmek gerekmez mi?

Kuşkusuz oryantalistlerin bir kültürel, dinsel ve tarihsel arka planları vardır. Elbette bu arka plana sahip insanların İslam’ı veya Doğuyu anlamaya çalışırken kendi kültürel kökenlerini tamamen terk etmelerini beklemek doğru değildir, bu zaten hiçbir zaman hiç kimse için mümkün değildir.

Zaten anlamanın hermenötik ve ontolojik ilkesi, kendi anlam ufkumuzu terk etmemizi şart koşmak yerine her birimizin sahip olduğu, varoluşsallığımıza yapışık, terk edemeyeceğimiz ufuklarımız arasında bir kaynaşmayı öngörür. Bu arada, birbirimizi anlamak için kendi anlam ufkumuzu terk ederek muhatabımızın veya anlamaya çalıştığımız kültürün anlam ufkunu benimsemeyi şart koştuğumuzda hiç kimse için hiçbir başka kültür hakkında hiçbir şeyi merak etmemesini de şart koşmamız gerekecektir, çünkü her türlü merak ve bilme isteği aynı zamanda bir iktidar kurma istenciyle ilgilidir diyerek daha baştan her türlü anlama ve bilme çabasını mahkum etmiş oluruz.

Fuat Sezgin’in çalışmaları da bu anlamda oryantalizmle başka Müslüman düşünürlerinkinden çok farklı bir ilişki kurmuş olmakla böylece dikkat çekmiş oluyor. Batı-merkezli dünya algısına alternatif ortaya koyarken bile çalışmalarına Alman enstitülerinin, bilim çevrelerinin destek vermiş olduğunu unutmamak gerekiyor. Bu boyutuyla bir anlamda çalışmaları oryantalist kurumların hanesine kaydedilebilir. Ancak böyle görmek yerine onun tam da bu çalışmaları oryantalizmin kalbinde yapmak suretiyle kültürler arası diyaloğun örnek ve çok etkili bir aktörü rolünü oynamış olduğunu da söyleyebiliriz.

Dolayısıyla yaptığı iş bir yandan bir Batılı bilim ve araştırma kurumu içinden, yani batılı bir göze ait olarak, onun bilgi birikimine bir katkı sağlamış olmak suretiyle oryantalizm hanesine yazılırken, bu şekilde oryantalizmi olumlu anlamda iyice geliştiriyor, ona derinlik ve olgunluk katıyor.

Yaptığı çalışmaların karşılaştırmalı bir boyutu olması dolayısıyla sadece İslam bilim ve teknoloji tarihini ortaya koymuyor, farkı ortaya koyabilmek için onun Batıdaki tarihini de çok iyi besliyor. Böylece tersinden bir tür oksidentalizm için gerekli temel verileri de sağlamış oluyor.

Bununla birlikte Fuat Sezgin’in bu katkısı tersinden kendini oryantalizmin karşısına konuşlandırmış insanlarda da ayrı bir özgüven oluştururken, hatta kötü ihtimalle kendisi etnosentrizmi besleyen bir etki de yapabiliyor.

Oysa Fuat Sezgin’in bu özgün hayat hikayesi dolayısıyla onu münhasıran ne oryantalizme ne de oksidentalizme ait görmek mümkündür. O tam da iki dünyanın yeri geldiğinde bütün kavgalarını bir kenara bırakarak derin bir sohbete başlamaları ve bu sohbette ortak geçmişlerini, birbirlerine iyiliklerini, katkılarını, borçluluklarını yad etme ihtiyacı hissettiklerinde dile gelenin adıdır.

O adeta iki denizin birleştiği yerde karşımıza çıkması beklenen bilgeliğin bir temsilcisi gibidir.

Her biri Allah’ın denizi, ama farklı özellikleriyle, birbirine karışmayan, ama birbirini tanıdıkları yerde bambaşka bir ufkun ortaya çıktığı yerde oluşan bilgelik üzerine çok şey söylenebilir. Tıpkı bugün her iki denize yakın duran, her iki denizin birleştiği yerin ufkuna sahip Fuat Sezgin hocanın bize çok şey söyleyebileceği gibi. Kendi başına son derece anlamlı bir bütünlük oluşturan ve başladığı yere dönerek tamamlanan hayat hikayesinin kendisinden sonraki anlama çabalarıyla da zenginleştirilmeye, genişletilmeye ve çoğaltılmaya açık olduğunu söylemek mümkün.

Bu hikayeden özellikle kültürel anlamaya dair etnosentrizmin tuzağına düşmeden ilim Çin’de bile olsa gidip almaya dair nebevi misyonun mükemmel bir uygulamalı dersi-modelinin altını çizmeye çalıştık. Ama onun her türlü incelemede ilk vurgulanması gereken özelliğini yine tekrarlayarak bitirelim: Bilim ve düşünce çabalarını püriten bir ahlakla, ibadet yapar gibi bir huşu ve ciddiyetle yapmak.

Buna motive eden şey ne ise o Fuat Sezgin hocanın şahsiyetinde, hayat hikayesinde fazlasıyla mevcut. Bu hayat hikayesini okuduğunuzda, tam da bilim, düşünce ve akademi dünyamızda neyin eksiğini taşıdığımıza dair çarpıcı bir ders çıkarmamak mümkün değildir.

Şunu söyleyerek bitirelim: Kimin hakkında konuşursak konuşalım, mükemmel bir kişilikten, bilimden veya düşünceden bahsediyor olamayız. Elbette Fuat Sezgin’in de eleştirilecek fikirleri, duruşları, eylemleri vardır. Ama onu bazı konuları konuşmak için iyi bir vesile sayabiliyorsak bile bu, onun yeterince büyük bir değer olduğunu gösteriyor.

NOT: Bu yazının daha geniş ve farklı bir versiyonu, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Günce Dergisi’nin 61. sayısında yer almıştır.

(YENİ ŞAFAK)

Haberin Etiketleri : Yasin Aktay
adv
SON DAKİKA
22:55 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 356 oldu22:45 - Dünyada corona virüs vakalarının sayısı 1 milyonu geçti!21:32 - Corona virüsten en çok can kaybı görülen 10 il21:03 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 277 kişi oldu21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!21:47 - Rusya'daki İdlib zirvesinden ateşkes kararı çıktı (Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası açıklama)12:46 - İngiliz bilim adamı: Corona virüs savaşını kaybettik11:27 - Bahar Kalkanı Harekatı'nda 2 asker hayatını kaybetti, 6 asker yaralı11:36 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu23:52 - Corona virüs bilançosu ağırlaşıyor ( Corona virüste son durum)23:48 - İtalya, Güney Kore ve Irak'a corona virüs salgını nedeniyle uçuşlar durduruldu23:29 - ABD'de corona virüsten ilk ölüm meydana geldi! (Corona virüs salgınında son durum)23:17 - İşte corona virüse karşı alınacak önlemler23:12 - YouTube Ekim 2019 ile Aralık 2019 arasında 5.8 milyon videoyu sildi10:50 - Hatay Valisi Doğan: Suriye İdlib'de 33 asker şehit, 32 yaralı10:47 - Rusya'dan İdlib'deki hava saldırına ilişkin açıklama01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler