Güncelleme: 17:13 TSİ 04 Nisan 2020 Cumartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Livni Arap demokrasisine kılavuz olursa

Robert Grenier
Güncelleme: 13:42 TSİ 18 Mart 2011 Cuma

İsmimin önünde dizi dizi ünvan yok ki klinik yargılarda bulunabileyim. Ancak bana öyle geliyor ki İsrail başbakanı Ariel Şaron 11 Eylül 2001 saldırılarından hemen sonra bir süreliğine çıldırmıştı.

4 Ekim 2001 tarihinde bir konuşma yapmış – daha çok atıp tutmaya benziyordu – ve Washington’ın resmi kanadını şok etmişti. Amerika’nın yaklaşan terörle savaş için Arap ülkelerinden destek alma çabasına saldırmıştı. “Arapları bize rağmen yatıştırmaya çalışmayın” demişti. “İsrail Çekoslovakya olmayacak.”

İsrail liderinin bir Amerikan başkanını Nazi yatıştırıcısı Neville Chamberlain’le kıyaslayan ham, duygusal sözleri, Afganistan’da pek yakın bir zamanda patlak verecek husûmetlerle ve teröre karşı uluslararası bir koalisyon kurmakla meşgul George W. Bush ve kabinesi için hiç beklenmedik bir hücumdu. Ertesi gün, İsrail lideri II. İntifada’nın başladığı zamandan beri Filistin tarafının kontrolündeki topraklara karşı en ağır askeri saldırıyı başlattı ve FKÖ lideri Yaser Arafat’ın kısa bir süre önce kabul ettiği ateşkesi sona erdirdi. O zamanın Dışişleri Bakanı Colin Powell “Şaron’un son birkaç gündür sergilediği davranışlar akıldışı olmanın eşiğinde” demişti.  

Fakat Şaron’un asabi kafasının nasıl çalıştığına ve ABD-İsrail ilişkilerinin tarihine âşina olanlar nezdinde bu öfke patlamalarının açık bir izahı vardı. İsrail nezdinde onlarca yıl önemli tek ilişki, ABD ile olan ilişkileriydi. Amerika kenarda tutulduğu müddetçe İsrail bölgesel veya uluslararası baskılara dayanabilir diye düşünülüyordu. O halde Amerikan politikası üzerindeki hayati nüfuz şansa bırakılacak bir şey değildi. Ve Pearl Harbor’dan beri en yıkıcı sürpriz saldırının ertesinde, Amerikan politikasının hızlı bir geçiş sürecine girdiği bir anda, ABD’nin ne yapabileceği hakkında hiçbir fikir yoktu.

Bir tehdit olarak Demokrasi

Amerika İslam’dan ilham alan terörizme karşı etkili bir eyleme girecekse, İslam’a karşı savaşmadığını ispatlamak için Müslüman ülkelerin desteğini almaya ihtiyacı olduğu 11 Eylül ertesinde belliydi. BM’de ilan edilmek üzere yeni bir İsrail-Filistin barış inisiyatifi başlatmaktan bahsediliyordu; hatta bir Filistin devletine ABD desteğinden bahsediliyordu. Savunma Bakanı Donald Rumsfeld 11 Eylül’ün ardından kilit Ortadoğu ülkelerine destek turuna çıktı; Tel Aviv’de durma zahmetine girmedi. Böylesi bir atmosferde, Ariel Şaron’un düşünce tarzına sahip olanlar için, paranoya günün nizâmıydı. Çoğu Amerikalı henüz noktaları birleştiriyor değildi ama Şaron’un cürm-ü kasdı anlaşılmış, el Kaide’nin Müslümanları cezbetmesinin merkezinde yatan şeyin Şaron’un ve İsrail’in Filistin topraklarında yürüttüğü işgal ve baskı olduğu göze çarpmıştı. Şaron İsrail’de yayınlanan Yedioth Ahronoth gazetesine düşüncelerini şöyle açmıştı: Arkanızdan iş çevrildiğini keşfettiğiniz anlar vardır. Karar verdim, bu kadarı yeter, daha fazlasına gerek yok. Kısa bir süre sonra savaş başlayacak. İsrail’den Filistinlilere aşırı taviz vermesi istenecek. Reddettiği takdirde de savaşın kuyusunu kazmakla suçlanacak. Hareket etmek için son dakikadır.”

Birkaç gün önce Tzipi Livni’nin Arap Ortadoğusu’nda yaşanan “demokratik devrimler” hakkında kaleme aldığı, Washington Post’ta yayınlanan op-ed makaleyi okuduğumda ABD-İsrail ilişkilerinin uzun zamandır unutulmuş bu kısmını hatırladım. Bu İsrail liderinin sözlerini veya sözlerinin ardına saklanmış korkuyu anlayacak şekilde mücehhez çok az Amerikalı olduğuna bahse girerim. ABD’nin Ortadoğu politikası bir kez daha dönüm noktasında. Doğrusu, tüm bir bölgenin tarihi bir dönüm noktasındadır. Ve bir kez daha, ABD Başkanı, Arapların arzularıyla tehlikeli bir dayanışma sergiliyor. Amerikan yönetimi, demokratik Mısır’da Müslüman Kardeşlerin siyasi katılım yeri olduğuna işaret etmişti; yani başka ülkelerde de İslamcıların demokratik katılımına bir yer vardı. Livni’nin sözleri bize İsrail liderlerinin bir kez daha korku ve telaş yaşadıklarını çıtlatıyor ki yaklaşık 10 yıl evvel Ariel Şaron’u kıskıvrak yakalayan korku ve telaşa benzemez değil hani.  

Endişeli olabilirler. Bölgede serbest kalan devrimci güçlerin gelecekteki yönelimini ve nihâi semereyi bekleyip görmek gerekecek. Fakat İsrail’in en büyük tehdit algısının siyasi kaosa düşmek ve bölgesel terörizm olduğunu farzedenlere Livni’nin yazısını dikkatlice okumalarını öneririm. Kendine hizmet eden boş laflarını çekip çıkardığınızda, dilin şifresini çözdüğünüzde, Kadima Partisi liderinin – ve pekâla diğer İsrailli siyasi liderlerin – bölgede en çok korktukları şeyin bizzat demokrasi olduğu âşikar olur.

Gayrimeşrulaştırma

İsrail’in ister Filistin olsun ister başka bir yer, Araplar arasında demokrasi görmek istemediğini hatırlamak önemlidir. Oslo’dan sonra Filistin demokrasisi lehine baskı uygulama fırsatı olmasına rağmen İsrailliler tam tersini yaptılar: Seçmenlerine karşı hassasiyet taşıyan sahih politikacılar yerine kendileriyle kuşkulu anlaşmaların yapılabileceği, halk baskısından nispeten muaf liderlerle iş görmek.

Sözde demokratik bir liderin Amerikalı bir dinleyici kitlesi önünde Arap demokrasisine karşı çıkması münasebetsizlik olacaktır. Fakat İsrail için risk o kadar çok ki yapacak başka bir şey yok. Livni’nin sözleriyle: “….sırf kaygı/daraltı, her hangi bir lider için bir politika değildir.”  Dahası, İsrail 2006’daki hatasını hani şu Filistin seçimlerine müsaade ettiği ve Hamas yani yanlış parti kazandığında da makabline şâmil çabalar sarfetmek zorunda kaldığı o hatayı tekrarlayacak değildir.

Hayır, bu kez Livni’nin çok daha zekice bir fikri var: Varlığını uygun bulmadığı partiler daha bir seçime katılmazdan evvel onları gayrimeşrulaştırmak. Çözüm? Demokratik seçimlere katılım için evrensel kurallar ihdas etmek ve bu kuralların uluslararası kabulünü sağlamak. Bu tezgaha göre, seçimlere katılmak isteyen her parti evvela bir dizi demokratik ilkeyi hem sözleriyle hem de davranışlarıyla benimsemelidir: Şiddeti kınamak, devletin güç kullanım tekelini kabul etmek, amaçlara barışçıl araçlarla ulaşmak, hukukun üstünlüğüne bağlılık, hukuk önünde eşitlik ve ülkelerinin imzaladıkları uluslararası anlaşmalara bağlılık.

Livni’nin beklentisi o ki bilhassa da İslamcı partiler bu kriterleri karşılayamayacaklar ve sahih demokrasiye yaklaşan her hangi bir Arap ülkesi “gayri demokratik bir partinin seçilmesi olumsuz uluslararası neticelere gebedir” diye uyarılacak. Hâsılı, İsrail ABD ve Avrupa’nın gözünü bağlayıp bu “demokratik ilkeleri” kabul ettirse, İslamcı partilerin Hamas gibi muamele görmelerini sağlamak, tüm bir demokratik süreci gayrimeşrulaştırmak ve Amerika’nın Arap dünyasıyla arasında zaten devam eden yabancılaşmayı sağlama almak zor olmayacaktır.

Sahih bir demokratik parti olarak tasdik edilmek için önerilen uluslararası kriterde küçük bir uygunsuzluk var elbet: İsrail’deki partilerin büyük bir çoğunluğu ve bizâtihi Livni bu kriterleri karşılayamaz. “Şiddetin kınanması…amaçlara barışçıl araçlarla ulaşmak?” Geçmişte İsrail’in güç kullanarak çıkarlarının peşinden gitmesine bakınca, Livni elbette ki ciddi olamaz. Şu şiddet meselesi üzerinde düşünmek için burada biraz duralım. Benim ülkem, baskıya ve devredilemez hakların ihlaline karşı şiddetli bir ayaklanmanın sonucunda kurulmuştu.

Şiddet? Amerika şiddet kullanmaktan veya meşru müdafaa yahut zulme direniş için kendi adlarına şiddet uygulayanlara destek vermekten asla çekinmemiştir. Ancak Amerika, söz konusu olan İsrail olduğunda, şiddet kullanımına muhalefeti terörizme muhalefetle bir tutmaya müsaade etmiştir. Tam aksine, terörizme muhalefet, muharip olmayan masumlara karşı gayri meşru güç kullanımına muhalefettir. Terörizme muhalefet zulme karşı meşru direnişe muhalefet değildir katiyen.

Filistinlilere verilecek en iyi tavsiyenin güce başvurmamaları olduğuna zira doğru bir şekilde uygulandığında, şiddet dışı direnişin mücadeleleri bağlamında davalarına çok daha iyi hizmet edeceğine inanıyorum - fakat bir zalime karşı meşru direnişte güç kullanımına ilke olarak hiçbir zaman itirazım yoktur.

Şiddetin kınanması ve güç kullanımı üzerinde devlet tekelinin kabulü, bir devletteki siyasi aktörlerin meşru talepleridir ancak Livni’nin endişesi bu değil. İsrailliler şiddetin kınanmasını talep ettiklerinde, kastettikleri şey, cezadan muaf kalarak Filistinlilere kötü davranma hakkına sahip olduklarını herkesin kabul etmesi gerektiğidir.

Ya peki “hukukun üstünlüğü ve hukuk önünde eşitlik” nedir? Livni’nin İsrail’in Arap vatandaşlarının Filistinli olarak görülmesinde defalarca ısrar ettiği, iki devletli çözüm uygulandığı takdirde ise, İsrailli Arapların vatandaşlıktan çıkarılmalarına ve rızaları olmaksızın onları Filistin devletine nakledecek şekilde İsrail sınırlarının ayarlanmasına destek vereceği Palestine Papers’da ifşa edilmişti. Hukukun önünde eşitlik dediği böyle bir şey.

Uluslararası anlaşmalara bağlılık var bir de: İsrail’in, kurulduğu günden itibaren onlarca yıldır alınan ve uzun bir silsile oluşturan BM kararlarını arsızca küçümsemesine bakınca, Livni ciddi olabilir mi? Anlaşmalara “söz ve davranışla” bağlılık sergilemeye gelince, İsrail liderlerinin, mükellefiyetlerini hükmi olarak kabul etmelerine rağmen Oslo sözleşmelerinin şartlarını yerine getirmeyi sistematik olarak reddettiklerini kim unutabilir?

Arap dünyasının önemli bir kesiminde demokrasiye beklenen geçişin daha ilk günlerdeyiz. Yanlış gidebilecek çok şey var; kötümserlik için pek çok neden var. Fakat süreç ilerledikçe, ABD çıkarları Amerika’nın çıkarlarıyla örtüşmeyen sözde dostların tavsiyelerinden sakınmalıdır. İsrailli bir politikacının bu sinik ve kurnaz makalesi, Arap demokratikleşmesine Amerikan desteğini baltalamak için yürütülecek uzun bir İsrail kampanyasının ilk salvosudur. Amerikalı politikacılar bu çabaların ardında yatan amaçları anlamalı ve her ne pahasına olursa olsun onlara direnmelidir.

Yazar hakkında: CIA Terörle Mücadele Merkezi eski Direktörü

Kaynak: El Cezire

Dünya Bülteni için çeviren: M. Alpaslan Balcı

adv
SON DAKİKA
22:50 - Türkiye'de corona virüs salgınından can kaybı 425 oldu22:55 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 356 oldu22:45 - Dünyada corona virüs vakalarının sayısı 1 milyonu geçti!21:32 - Corona virüsten en çok can kaybı görülen 10 il21:03 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 277 kişi oldu21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!21:47 - Rusya'daki İdlib zirvesinden ateşkes kararı çıktı (Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası açıklama)12:46 - İngiliz bilim adamı: Corona virüs savaşını kaybettik11:27 - Bahar Kalkanı Harekatı'nda 2 asker hayatını kaybetti, 6 asker yaralı11:36 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu23:52 - Corona virüs bilançosu ağırlaşıyor ( Corona virüste son durum)23:48 - İtalya, Güney Kore ve Irak'a corona virüs salgını nedeniyle uçuşlar durduruldu23:29 - ABD'de corona virüsten ilk ölüm meydana geldi! (Corona virüs salgınında son durum)23:17 - İşte corona virüse karşı alınacak önlemler23:12 - YouTube Ekim 2019 ile Aralık 2019 arasında 5.8 milyon videoyu sildi10:50 - Hatay Valisi Doğan: Suriye İdlib'de 33 asker şehit, 32 yaralı10:47 - Rusya'dan İdlib'deki hava saldırına ilişkin açıklama01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler