Güncelleme: 06:36 TSİ 28 Şubat 2020 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Şiddet veya siyaset

Ali Bayramoğlu
Güncelleme: 17:49 TSİ 07 Kasım 2019 Perşembe

Kürt sorunu bakımından ortada fasit bir daire var. İzlenen yol mantıklı, kalıcı ve gerçekçi yol değildir.

Ülkede temel hak ve özgürlükler çıtasının iyice düşmesinin pek çok nedeni, açıklaması, iktidar tarafından dile getirilen “gerekçesi” var.

Bunlardan birisi şüphe yok ki Kürt meselesi. Bu konuda hakim olan güvenlikçi söylem ve ideoloji hem fiili hem simgesel olarak demokrasinin alanını daraltma, bunu “doğrulama”, bu istikamette kamuoyu desteği bulma işlevini ziyadesiyle görüyor.

Ne var ki, kim ne derse desin durum dünden farklı değil, tüm bu tür çatışmalarda olduğu gibi, mesele güvenlikçi bakışın sınırlarını fersah fersah aşıyor. Zira Türkiye’nin Kürt sorunu, kökü ve tarihi itibariyle etnik-siyasi nitelikli bir sorun.

Şu çıplak bir gerçek: I. Dünya Savaşı’nın sonunda Ortadoğu’da 1916 Sykes-Picot Anlaşması’yla yapılan paylaşım Kürtlere devlet kurma imkanı tanımamış, Kürt nüfusunu İran, Irak, Suriye ve Türkiye arasında dağıtmıştı. Bu dört ülkede bugün itibariyle toplam 29 milyon Kürt nüfus bulunmakta, bunların 8.1 milyonu İran’da, 5.5 milyonu Irak’ta, 1.7 milyonu Suriye’de, 13.5 milyonu (toplamın yüzde 17.7’si) Türkiye’de yaşıyor. 1920’lerden itibaren bu Kürt topluluklar bu ülkelerde çeşitli yol ve oluşumlarla önce kimlik sorunlarının, zamanla kendini yönetme iddiasının peşinden koştular.

Hâlâ koşuyorlar ve koşmayı muhtemelen hep sürdürecekler. Bu arayış karşısında Türkiye ne yapabilir?



Yürünebilecek iki yol var: Şiddet veya siyaset yolu.

Siyasi iktidar ilk yolda yürüyor. Yaptığı, her tür ve her yerdeki Kürt siyasallaşmasını güç kullanarak sindirmeye çalışmaktan ibaret. Güç kullanımına dayalı strateji, sorunu siyasal mesele değil, bir örgüt ve kalkışma hali olarak ele almayı beraberinde getirir. Nitekim öyle oluyor. Ankara, Kürt meselesine sadece bir örgüt ve bir terör hadisesi olarak bakıyor. Tüm gücünü ve iç ve dış politik enerjisini örgütün, kalkışmanın ve siyasi taleplerin zemini ortadan kaldırmaya hasrediyor. Ama iş kaçınılmaz olarak örgütle mücadeleyi aşıyor, zemine müdahaleye dönüşüyor. Irak dahil Kürtlerin yaşadığı bölgeleri bir yatak olarak görüyor, bu bölgelerde Kürtlerin belli siyasi sınırları geçmesini bir beka meselesi olarak kabul ediyor, dahası bu yatağı mümkün olduğunca sivil alan da dahil denetlemek istiyor.

Ama şu açık: Türkiye bu mantık ve tanımlar çerçevesinde, diğer bir ifadeyle askeri araçlar ve güvenlik tedbirleriyle, özellikle ülke dışında Kürtlerin yaşadığı bölgeleri uzun vadede şekillendirme ve kontrol imkanına sahip değil.

Denetim kimi bölgeler bakımından kısmen mümkün olsa bile, ancak silahlar, yasaklarla gerçekleşebilir. Bunun faturası ise, bölgedeki insana, toplumlara, bize, demokrasiye çıkar yukarıda söylediğimiz gibi şimdiden çıkıyor.

O zaman ortada fasit bir daire var demektir. İzlenen yol mantıklı, kalıcı ve gerçekçi yol değildir.

Bunu en yakından bilenin, bilmesi gerekenin mevcut siyasi iktidar olduğuna şüphe yok. Nitekim, 2000’lerden itibaren Türk devletinin bu konudaki sert, dışlayıcı, askercil resmi politikalarını, güvenlik tedbirlerinin yetersizliğini görerek ilk kez esneten AK Parti olmuştu. Temel hak ve özgürlükler sahası ile kültürel varoluş alanının genişlemesi, demokratikleşme, bölge koşullarının iyileştirilmesi, siyasi hizmet üzerinden sosyo-ekonomik entegrasyon arayışı bu esnemenin ilk aşamasıydı.

İkinci aşama, bu hamlenin yeterli olmaması üzerine, devletin örgütle temas kurarak onu silah bırakmaya ikna etme, silahlı güçleri sisteme entegre etme fikri, bir bakıma çözüm süreci, yani siyasi yol oldu.

Aslında şiddet karşında siyasetin öyküsü, çözüm sürecinin başlangıç tarihinden daha eskiydi. AK Parti iktidarının 3’üncü yılı, 2005, PKK ve MİT arasındaki ilk ciddi diyalog yılı oldu ve hükümet tarafından ilan edilen demokratik açılım programıyla eşanlı gerçekleşti. Bunları 2008-2009’da MİT, başbakanlık temsilcileri ve örgüt yöneticileri arasında yapılan görüşmeler takip etti. Başarısızlıkla sona erse de, hükümetin onayıyla 2009’da Habur sınır kapısından kimi PKK’lıların Türkiye girmesi bir başka somut adımdı. Ardından, diğer temaslara oranla ete kemiğe bürünmüş, kısmen daha tanımlı, kamuoyuna deklare edilmesi itibariyle bir ilk olan 2013-2015 çözüm süreci dönemi geldi.

Çözüm sürecinin ilanından birkaç ay sonra, daha sonra düşecek olsa da, o an yayılan umut havasıyla, kamuoyundaki desteği 2013 Mayıs’ında 80’i aşıyordu.

Ama süreç başarısız olunca, AK Parti 1990’lı yılların politikasına geri döndü.

Peki süreç neden başarısız oldu?

Bu konu bir dönem çok tartışıldı ve tartışılmaya devam edecek.

Çözüm sürecinin mimarisi ve çatısıyla ilgili sorunlar bu başarısızlığın nedenlerinden birisiydi. Çözüm projesi her şeyiyle örgütün silahlı adamlarının Türkiye’yi terk etmesi ve geniş çaplı demokratikleşme iki başlangıç koşulu üzerinde kurulmuştu. Bu mutabakat sürecin başlaması ve ilanı için yeterli görülmüş, temel ilkeler, talepler, usuller tartışması zamana bırakılmıştı.

İkinci sorun tarafların karşılıklı güvensizliğiydi. Bir yandan çözüm süreci ve görüşmeler yürütülüyor, diğer yandan, güvensizliğin ürettiği, sürece aykırı yollar izleniyordu. Örgüt çekildiği yerlere devletin kale kollar yaptığını söylüyor, hükümet çekilmenin yetersiz ve sahte olduğunu söylüyordu.

Bunun işaret ettiği üçüncü büyük sorun aslında niyetlerle ilgiliydi. Niyetler farklıydı.

Hükümetin beklentisi, “demokrasiyle buharlaşma” esası üzerine oturuyordu. Çözüm süreciyle hedeflenen, PKK’nın silahları bırakması, yavaş yavaş buharlaşması, sorunun demokratik entegrasyon yoluyla kendiliğinden çözülmesiydi.

Öcalan’ın pozisyonunu ise iki kademeliydi. İlk kademede öncelik meşruiyet hali ile Kürt hareketi arasına ilişki yerleştirmeye verilmişti. Hedef, görüşme, temas üzerinden muhataplığa doğru ilk adımları içerecek bir sürecin tetiklenmesiydi. Diğer bir ifadeyleÖcalan’ın başlangıç siyaset tarzı, müzakere yaya çözüm sürecine yönelik kurucu ve bağlayıcı önkoşullardan çok, Kürt hareketinin, kendisinin ve PKK’nın kamusal alanda siyasi meşruiyetini kapısını aralamak üzerine kuruluydu.

Tüm çözüm süreçlerinde olduğu gibi görüşmeler, ilişkiler sırasında niyetlerin değişmesi, birbirine yaklaşması beklenirdi ama başka bir faktör devreye girdi. Suriye iç savaşı başladı.

Sorun, Türkiye zemininden kaymaya başladı. Kobane olayları bunun ilk göstergesi oldu. Örgüt hendek ayaklanmalı çözüm sürecini değil, Suriye’yi örnek aldığı ortaya koydu.

Süreç bu noktada bitti. Bedel ise büyük oldu. Sorun çok daha karışık ve katmanlı hale geldi, ABD, Suriye, Rusya gibi üçüncü ülkeleri oyuna dahil etti.

Ne var ki, siyaset her zaman Kürt sorunun çözüm için asli unsur olmaya devam edecek.

Bu belki mevcut koalisyonla olmayacak, ancak bir gün Türkiye o noktaya tekrar gelecek.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : PKK, ABD, Rusya, Kürt sorunu, Ali Bayramoğlu
adv
SON DAKİKA
01:45 - İdlib'de 29 asker hava saldırısında hayatını kaybetti!01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)22:00 - İdlib'de hava saldıırısında 2 asker hayatını kaybetti!13:36 - 20 bin ek öğretmen ataması yapılacak (2020'de öğretmen ataması ne zaman?)19:46 - HSK'dan Gezi Parkı davasında beraat veren 3 hakim için soruşturma izni13:28 - Erdoğan: Her türlü hazırlık yapıldı, İdlib harekatı bir an meselesidir10:48 - Yargıtay: 12 Eylül askeri darbesinin mimarlarının rütbe ve malları geri alınsın21:36 - Kalın: Moskova'daki İdlib görüşmelerinden tatmin edici bir sonuç çıkmadı21:32 - Rusya: Türkiye ile İdlib'de gerilimin azaltılması konusunda anlaşmalara bağlılığımızı belirttik13:24 - Kamu kurumlarında dev FETÖ operasyonu: 766 kişi hakkında gözaltı kararı13:19 - Bahçeli: Yeni darbe ihtimali dillendirmek bile bu ülkeye ihanet00:15 - Ukrayna'da 8 yaşında kız çocuğu ''yaşlılıktan'' hayatını kaybetti00:04 - Yeni Corona Virüsü salgını insanlara nasıl bulaştı?23:59 - Türk ve Rus heyetlerinden İdlib görüşmesine ilişkin açıklama22:25 - Corona virüs salgınında Çin dışında Avrupa'daki ilk ölüm vakası Fransa'da görüldü21:44 - İstanbul Bahçelievler'de daha önce boşaltılan 7 katlı bina çöktü13:20 - FETÖ'nün ''7 Şubat MİT kumpası'' soruşturması tamamlandı22:31 - Rusya'dan MHP'ye: Kışkırtıcı açıklamalardan kaçının19:49 - 27 ilde yoğun kar yağışı nedeniyle okullar tatil (14 Şubat Cuma günü hangi illerde okullar tatil?)02:09 - 24 ilde kar yağışı nedeniyle okullar tatil (13 Şubat Perşembe günü hangi illerde okullar tatil?)02:02 - MSB: İdlib bölgesinde 55 rejim unsuru etkisiz hale getirildi01:57 - İdlib'deki duruma ilişkin Rusya'dan açıklama02:05 - 11 ilde kar nedeniyle okullar tatil (12 Şubat Çarşamba günü hangi illerde okullar tatil?)19:57 - Dünya Sağlık Örgütü, yeni tip corona virüsüne ''covid-19'' adını verdi15:24 - Erdoğan: Suriye rejimi ile ilgili atacağımız adımları yarın açıklayacağım15:20 - Rusya'dan İdlib açıklaması19:50 - İdlib'de Suriye rejimi saldırdı: 5 asker hayatını kaybetti, 5 asker yaralı21:40 - Fahrettin Altun'dan KKTC Cumhurbaşkanı Akıncı'nın sözlerine tepki21:37 - Rus heyet İdlib için Ankara'ya geldi01:40 - İstanbul'un bir çok ilçesinde kar yağışı etkisini artırdıbaşladı23:28 - Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip corona virüsünde son durum17:03 - İstanbul'da toplu taşıma ücretlerine yüzde 35 zam (İşte İstanbul'da toplu ulaşımın yeni fiyat tarifesi)13:23 - Meteoroloji'den İstanbul için kar uyarısı (İstanbul'da hava durumu)12:59 - Van'daki çığ felaketini soruşturmak için 3 müfettiş görevlendirildi01:37 - Van'daki çığ felaketinde can kaybı 41'e yükseldi15:05 - Pegasus'tan, Sabiha Gökçen'de uçağın pistten çıkması ile ilgili ilk açıklama14:51 - Sabiha Gökçen'deki üç kişinin öldüğü uçak kazasında pilotlara soruşturma21:47 - Sabiha Gökçen'de uçak pistten çıktı: 3 kişi hayatını kaybetti, 180 kişi yaralandı17:15 - Van'da ikinci çığ faciası: Kurtarma ekiplerinin üzerine de çığ düştü, 33 kişi hayatını kaybetti!00:03 - Manisa Akhisar'da 4.8 ve 4,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:54 - Van Bahçesaray'da çığ altında kalan minibüsteki 5 kişi hayatını kaybetti, 7 kişi kurtarıldı17:29 - Corona virüsünün yayıldığı ülkeler (Virüs kaç ülkeye yayıldı?)13:35 - Türkiye'nin nüfusu belli oldu (En az ve en çok nüfusu olan iller)13:27 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor (Virüs Belçika'ya da sıçradı)17:25 - Meteoroloji'den yeni soğuk hava dalgası ve kar yağışı uyarısı16:06 - Çin İstanbul Başkonsolusu'ndan corona virüsünde son bilanço açıklaması: 362 kişi öldü14:45 - Suriye'nin İdlib kentinde 5 asker ve 1 sivil hayatını kaybetti14:34 - Suriye'nin Ayn el Arap bölgesindeki Rusya ile bugünkü ortak devriye iptal edildi14:25 - Fahrettin Altun: ABD'nin tek taraflı Ortadoğu planı, barış planı değil, savaş ilanı12:52 - Komploculara göre Corona virüsü biyolojik silah!12:14 - Rusya'dan İdlib'de 4 askerin hayatını kaybetmesine ilişkin açıklama10:06 - Ocak ayı enflasyon rakamları açıklandı23:02 - Arap Birliği'nden Trump'ın sözde ''Ortadoğu planı''na ret14:44 - Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan corona virüsü salgını dünya genelinde hızla yayılıyor17:23 - Çapa'da Çinli çocukta corona virüsü iddiasına Bakan Koca'dan yanıt14:58 - Merkez Bankası'ndan 2020 yıl sonu enflasyon tahmini10:36 - Meteorolojiden yağmur ve kar uyarısı! (Marmara Bölgesi hava durumu)00:16 - İran Cumhurbaşkanı Ruhani'den Ortadoğu planına tepki: Yüzyılın en alçak planı13:00 - Çin'de ortaya çıkan Corona virüsü hızla yayılıyor!23:34 - Dışişleri Bakanlığı: Sözde barış planı ölü doğmuştur, Kudüs kırmızı çizgimiz22:09 - Hamas: Kudüs daima Filistin'e ait olacak, açıklanan plan anlamsız21:56 - ABD Başkanı Trump tek taraflı sözde ''Ortadoğu Planı''nı açıkladı21:51 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan Corona virüsü açıklaması20:25 - İsrail'den işgal altındaki Batı Şeria'daki Ürdün Vadisi'ne ek asker gönderme kararı!20:19 - Akdeniz'de Muğla Marmaris açıklarında 5.4 büyüklüğünde deprem17:32 - Manisa'da 4,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi00:08 - Afganistan'da düşen uçak ABD ordusuna ait E-11A bombardıman uçağı16:16 - Afganistan'ın Gazne eyaletinde bir yolcu uçağı düştü iddiası10:32 - Elazığ'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi21:26 - ABD/Pentagon: İran'nın füze saldırısında 34 ABD askeri beyin travması geçirdi15:03 - Çin'de ortaya çıkan Coronavirüsü'nden 33 milyon kişi karantina altına alındı!20:12 - İBB'den İstanbul için kar yağışı uyarısı!20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!19:30 - Kırıkkale'de bir göz hastalıkları hastanesinde yanlış ilaçla 20 kişiyi kör etti iddiası!19:12 - İGDAŞ'tan doğalgaz faturasına taksit imkanı16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler