Güncelleme: 00:16 TSİ 16 Kasım 2019 Cumartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Şiddet veya siyaset

Ali Bayramoğlu
Güncelleme: 17:49 TSİ 07 Kasım 2019 Perşembe

Kürt sorunu bakımından ortada fasit bir daire var. İzlenen yol mantıklı, kalıcı ve gerçekçi yol değildir.

Ülkede temel hak ve özgürlükler çıtasının iyice düşmesinin pek çok nedeni, açıklaması, iktidar tarafından dile getirilen “gerekçesi” var.

Bunlardan birisi şüphe yok ki Kürt meselesi. Bu konuda hakim olan güvenlikçi söylem ve ideoloji hem fiili hem simgesel olarak demokrasinin alanını daraltma, bunu “doğrulama”, bu istikamette kamuoyu desteği bulma işlevini ziyadesiyle görüyor.

Ne var ki, kim ne derse desin durum dünden farklı değil, tüm bu tür çatışmalarda olduğu gibi, mesele güvenlikçi bakışın sınırlarını fersah fersah aşıyor. Zira Türkiye’nin Kürt sorunu, kökü ve tarihi itibariyle etnik-siyasi nitelikli bir sorun.

Şu çıplak bir gerçek: I. Dünya Savaşı’nın sonunda Ortadoğu’da 1916 Sykes-Picot Anlaşması’yla yapılan paylaşım Kürtlere devlet kurma imkanı tanımamış, Kürt nüfusunu İran, Irak, Suriye ve Türkiye arasında dağıtmıştı. Bu dört ülkede bugün itibariyle toplam 29 milyon Kürt nüfus bulunmakta, bunların 8.1 milyonu İran’da, 5.5 milyonu Irak’ta, 1.7 milyonu Suriye’de, 13.5 milyonu (toplamın yüzde 17.7’si) Türkiye’de yaşıyor. 1920’lerden itibaren bu Kürt topluluklar bu ülkelerde çeşitli yol ve oluşumlarla önce kimlik sorunlarının, zamanla kendini yönetme iddiasının peşinden koştular.

Hâlâ koşuyorlar ve koşmayı muhtemelen hep sürdürecekler. Bu arayış karşısında Türkiye ne yapabilir?



Yürünebilecek iki yol var: Şiddet veya siyaset yolu.

Siyasi iktidar ilk yolda yürüyor. Yaptığı, her tür ve her yerdeki Kürt siyasallaşmasını güç kullanarak sindirmeye çalışmaktan ibaret. Güç kullanımına dayalı strateji, sorunu siyasal mesele değil, bir örgüt ve kalkışma hali olarak ele almayı beraberinde getirir. Nitekim öyle oluyor. Ankara, Kürt meselesine sadece bir örgüt ve bir terör hadisesi olarak bakıyor. Tüm gücünü ve iç ve dış politik enerjisini örgütün, kalkışmanın ve siyasi taleplerin zemini ortadan kaldırmaya hasrediyor. Ama iş kaçınılmaz olarak örgütle mücadeleyi aşıyor, zemine müdahaleye dönüşüyor. Irak dahil Kürtlerin yaşadığı bölgeleri bir yatak olarak görüyor, bu bölgelerde Kürtlerin belli siyasi sınırları geçmesini bir beka meselesi olarak kabul ediyor, dahası bu yatağı mümkün olduğunca sivil alan da dahil denetlemek istiyor.

Ama şu açık: Türkiye bu mantık ve tanımlar çerçevesinde, diğer bir ifadeyle askeri araçlar ve güvenlik tedbirleriyle, özellikle ülke dışında Kürtlerin yaşadığı bölgeleri uzun vadede şekillendirme ve kontrol imkanına sahip değil.

Denetim kimi bölgeler bakımından kısmen mümkün olsa bile, ancak silahlar, yasaklarla gerçekleşebilir. Bunun faturası ise, bölgedeki insana, toplumlara, bize, demokrasiye çıkar yukarıda söylediğimiz gibi şimdiden çıkıyor.

O zaman ortada fasit bir daire var demektir. İzlenen yol mantıklı, kalıcı ve gerçekçi yol değildir.

Bunu en yakından bilenin, bilmesi gerekenin mevcut siyasi iktidar olduğuna şüphe yok. Nitekim, 2000’lerden itibaren Türk devletinin bu konudaki sert, dışlayıcı, askercil resmi politikalarını, güvenlik tedbirlerinin yetersizliğini görerek ilk kez esneten AK Parti olmuştu. Temel hak ve özgürlükler sahası ile kültürel varoluş alanının genişlemesi, demokratikleşme, bölge koşullarının iyileştirilmesi, siyasi hizmet üzerinden sosyo-ekonomik entegrasyon arayışı bu esnemenin ilk aşamasıydı.

İkinci aşama, bu hamlenin yeterli olmaması üzerine, devletin örgütle temas kurarak onu silah bırakmaya ikna etme, silahlı güçleri sisteme entegre etme fikri, bir bakıma çözüm süreci, yani siyasi yol oldu.

Aslında şiddet karşında siyasetin öyküsü, çözüm sürecinin başlangıç tarihinden daha eskiydi. AK Parti iktidarının 3’üncü yılı, 2005, PKK ve MİT arasındaki ilk ciddi diyalog yılı oldu ve hükümet tarafından ilan edilen demokratik açılım programıyla eşanlı gerçekleşti. Bunları 2008-2009’da MİT, başbakanlık temsilcileri ve örgüt yöneticileri arasında yapılan görüşmeler takip etti. Başarısızlıkla sona erse de, hükümetin onayıyla 2009’da Habur sınır kapısından kimi PKK’lıların Türkiye girmesi bir başka somut adımdı. Ardından, diğer temaslara oranla ete kemiğe bürünmüş, kısmen daha tanımlı, kamuoyuna deklare edilmesi itibariyle bir ilk olan 2013-2015 çözüm süreci dönemi geldi.

Çözüm sürecinin ilanından birkaç ay sonra, daha sonra düşecek olsa da, o an yayılan umut havasıyla, kamuoyundaki desteği 2013 Mayıs’ında 80’i aşıyordu.

Ama süreç başarısız olunca, AK Parti 1990’lı yılların politikasına geri döndü.

Peki süreç neden başarısız oldu?

Bu konu bir dönem çok tartışıldı ve tartışılmaya devam edecek.

Çözüm sürecinin mimarisi ve çatısıyla ilgili sorunlar bu başarısızlığın nedenlerinden birisiydi. Çözüm projesi her şeyiyle örgütün silahlı adamlarının Türkiye’yi terk etmesi ve geniş çaplı demokratikleşme iki başlangıç koşulu üzerinde kurulmuştu. Bu mutabakat sürecin başlaması ve ilanı için yeterli görülmüş, temel ilkeler, talepler, usuller tartışması zamana bırakılmıştı.

İkinci sorun tarafların karşılıklı güvensizliğiydi. Bir yandan çözüm süreci ve görüşmeler yürütülüyor, diğer yandan, güvensizliğin ürettiği, sürece aykırı yollar izleniyordu. Örgüt çekildiği yerlere devletin kale kollar yaptığını söylüyor, hükümet çekilmenin yetersiz ve sahte olduğunu söylüyordu.

Bunun işaret ettiği üçüncü büyük sorun aslında niyetlerle ilgiliydi. Niyetler farklıydı.

Hükümetin beklentisi, “demokrasiyle buharlaşma” esası üzerine oturuyordu. Çözüm süreciyle hedeflenen, PKK’nın silahları bırakması, yavaş yavaş buharlaşması, sorunun demokratik entegrasyon yoluyla kendiliğinden çözülmesiydi.

Öcalan’ın pozisyonunu ise iki kademeliydi. İlk kademede öncelik meşruiyet hali ile Kürt hareketi arasına ilişki yerleştirmeye verilmişti. Hedef, görüşme, temas üzerinden muhataplığa doğru ilk adımları içerecek bir sürecin tetiklenmesiydi. Diğer bir ifadeyleÖcalan’ın başlangıç siyaset tarzı, müzakere yaya çözüm sürecine yönelik kurucu ve bağlayıcı önkoşullardan çok, Kürt hareketinin, kendisinin ve PKK’nın kamusal alanda siyasi meşruiyetini kapısını aralamak üzerine kuruluydu.

Tüm çözüm süreçlerinde olduğu gibi görüşmeler, ilişkiler sırasında niyetlerin değişmesi, birbirine yaklaşması beklenirdi ama başka bir faktör devreye girdi. Suriye iç savaşı başladı.

Sorun, Türkiye zemininden kaymaya başladı. Kobane olayları bunun ilk göstergesi oldu. Örgüt hendek ayaklanmalı çözüm sürecini değil, Suriye’yi örnek aldığı ortaya koydu.

Süreç bu noktada bitti. Bedel ise büyük oldu. Sorun çok daha karışık ve katmanlı hale geldi, ABD, Suriye, Rusya gibi üçüncü ülkeleri oyuna dahil etti.

Ne var ki, siyaset her zaman Kürt sorunun çözüm için asli unsur olmaya devam edecek.

Bu belki mevcut koalisyonla olmayacak, ancak bir gün Türkiye o noktaya tekrar gelecek.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : PKK, ABD, Rusya, Kürt sorunu, Ali Bayramoğlu
adv
SON DAKİKA
13:44 - Bakırköy’de bir dairede aynı aileden 3 kişi Siyanür ile intihar etti!10:41 - Ağustos ayı işsizlik rakamları açıklandı00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler