Güncelleme: 02:22 TSİ 18 Ekim 2019 Cuma
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Yakınını kaybeden kişide yas süreci

Kıvanç TIĞLI
Güncelleme: 14:43 TSİ 07 Aralık 2014 Pazar

Değerli okuyucular, eminim ki bir sevdiğimizin veya yakınımızın ölmesi, doğal olarak bir yas süreci yaşamamızı gerektirir. Her birey yas sürecini farklı yaşar. Genel olarak yas sürecinde kişi, birkaç hafta içinde iş yaşamına dönebilir. Birkaç ay içinde sosyal rolleri ile denge kurmaya ve 6 ay-1 sene içinde de yeni ve sağlıklı ilişkilerle hayatına yeni bir yön verebilir. Ancak bu yas, komplike olduğunda yani çözülemediğinde, normal yas sürecinde 1-2 yıl süren tepkiler yıllarca devam edebilir. Bu durum yadsımada saplanma, hiç keder olmayışı, ölen kişiyle ilgili zıt duygular yaşama, ölen kişiyle yapılan sağlıksız özdeşimler gibi belirtilerle kendini gösterebilir. (Volkan ve Zintl, 2006)

 Bir yakınımızı kaybettiğimizde sırasıyla aşağıdaki süreçleri yaşarız;

-İnanamama ve inkar; Hiçbir şey olmamış gibi davranma, şok ve rededme süreci; kaybın ilk öğrenildiği ilk zamanlarda yaşanır ve kişi kayıp gerçeğini kısa bir süre reddeder.

-Geri dönüş beklentisi: Kayıp inkar edilerek geri gelmesi arzu edilir ve beklenir. Kızgınlık ve öfke bu sürecin önemli bir parçasıdır.

-Çaresizlik: Kaybı önleyemedikleri için suçluluk duygusu bu aşamanın en önemli bir parçasıdır. Hissedilen kaygı ile, iş hayatı ve sosyal ilişkilerde güçlükler yaşanır.

-Davranışları ve hayatı düzenleme: Yeni ilişkiler ve projeler için yatırım yapılır. Hayata devam edebilmek için kaybın gerçekliğini kabullenmek, acıyı yaşamak ve yas tutmak, kaybedilen kişinin içinde olmadığı bir dünyaya uyum sağlamak ve yaşamın diğer alanlarına yatırım yapmak önemlidir.

Danışanım Ali beyin kız kardeşi, onun iş yerinin önünde iki ay önce intihar etmişti. Ali beye acı veren, bu intihardan kendisini sorumlu tutmasıydı, bu konuda öne sürdüğü ifadeler oldukça ikna ediciydi. Kendisinin de ölmeyi hakettiğine inanıyordu ve bana başvurduğunda depresyondaydı ve intihar etmeyi düşünüyordu.

Kardeşi, üniversite öğrencisiydi ve depresyon tedavisi görüyordu. Birkaç ay önce ruh sağlığı hastanesinde yatarak tedavi görmüştü. Doktorları onun hastaneden çıkmasının henüz erken olduğunu söylemişlerdi, ancak Ali bey kardeşinin isteğine dayanamayarak onu hastaneden çıkarmıştı. Ali bey kardeşiyle bu süreçde fazla ilgilenememişti. Yüksek lisansını bitirmek için tezini bir an önce yetiştirmesi gerekiyordu, bunun için kütüphanede araştırma yapıyor ve eve geç geliyordu. Üstelik yoğun bir iş temposu vardı.

İlk birkaç terapi seansında neden kendini suçladığını anlattı; “Kardeşimin ölümünden kendimi sorumlu hissediyorum. Bu benim, onu yeterince destekleyemediğimi gösterir. Ciddi bir durumda olduğunu bilmeliydim; önleyemedim. Daha önce bir kez daha intihar girişiminde bulunmuştu. Beni aradığında detaylı sorular sorsaydım, onun hayatını kurtarabilirdim. Ölmeden önceki aylarda ona birçok kereler çok kızdım, çoğu kez benim için bir yük ve kaygı kaynağı oluyordu. Bir keresinde onunla kavga ettik ve ona “geber lanet olasıca” dedim. Bunun için suçluluk duyuyorum, belki de ölmesini istedim bilmiyorum” diyerek ağlamaya başladı.

Danışanım Ali bey ile “Bilişsel -davranışçı terapi” ve son üç seansta “EMDR terapisi” yaptık. Ali bey, yaşadığı bu suçluluk duygusundan kurtuldu ve yaşamına tekrar dönmeye başladı.

Değerli okuyucular yas sürecinin yaşanma biçimlerini şöyle sıralayabiliriz;

*Duygusal tepkiler: Şok, üzüntü, öfke, suçluluk, kaygı, korku, yalnızlık, yorgunluk, çaresizlik, isteksizlik, umutsuzluk

*Fiziksel tepkiler: Midede boşluk duygusu, kalpte ve boğazda sıkışma, gürültüye karşı duyarlılık, ağız kuruluğu

*Düşünsel tepkiler: İnanamama, düşüncede dağınıklık, karışıklık, çarpık-hatalı düşünceler, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, rahatsız edici düşünce ve rüyalar.

*Davranışsal tepkiler: Uyku ve yeme bozukluğu, dikkatsiz veya takıntılı davranma, alkol sigara ya da başka bir madde kullanma, sosyal çevreden ve kaybedileni hatırlatan uyaranlardan kaçma veya bu uyarıcılardan ayrılamama.

Kimi kişiler, sevdiği bir yakınını kaybedince yas süreci oldukça uzun sürer ve normal hayatına dönemezler.

Yas sürecinin uzamasına sebep olan faktörler;

-Yas tutan kişi sosyal desteğe sahip değilse,

-Yas tutan kişinin ölen kişiyle, sonuca bağlanmamış eski bir tartışma ya da hiçbir zaman ifade edilmemiş sevgi ya da kızgınlık gibi yarım kalmış bir mesele varsa,

-Ölümün koşulları zor olmuşsa, ya da ölüme sebep olan kişi cezalandırılmamışsa,

-Kişi kayıpsa ve akıbeti ile ilgili kesin bir haber yoksa,

-Cenaze olmadıysa veya yas tutan kişi çeşitli sebeplerden dolayı cenazeye katılamadıysa bu tip nedenleri olan bireylerde yas süreci patolojik bir hal alabilir.

Değerli okuyucular, bir yakınını kaybeden kişilerde daha çok depresyona rastlıyoruz. Bu kişilerde uyku sorunları, yeme bozuklukları, içe kapanma, aşırı öfkelenme, saldırganlaşma, tikler ve psikosomatik rahatsızlıklar görülebilir. İmanlı olan insanlarda yakınını kaybetme daha az hasarla atlatılabiliyor. Kişi biliyor, ölen yakınıyla ahiret aleminde tekrar beraber olacak. Kendisi de bir gün ölecek. Ölüm bir hiçlik değil, ebedi hayata açılan bir kapı…

Esas mükafat görülecek, rahat edilecek yer ahiret hayatı… İşte bütün bu düşüncelere ve gerçek imana sahip kişiler ölüm karşısında daha güçlü olabiliyor ve daha az depresyona giriyor.
Ölen kişinin ardından tabii ki birey, yas dönemi yaşayacak ve belirli bir süre hayattan zevk alamayacaktır. Ama bu yas dönemi uzun sürüyorsa ve kişinin hayatını olumsuz yönde etkiliyorsa o zaman mutlaka bir uzmana danışmalıdır. Yasla başa çıkmada en etkili yöntemlerden biri de EMDR terapisidir.

Huzurlu, hayırlı günler geçirmeniz duasıyla Allah’a emanet olunuz.  

adv
SON DAKİKA
00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı10:40 - ABD Temsilciler Meclisi'nin S-400 kararına Türkiye'den tepki10:29 - ABD, Türk pilotların F-35 eğitimlerini durdurduğunu açıkladı14:00 - Yıldırım-İmamoğlu ortak yayın tarihi belli oldu23:21 - Binali Yıldırım açıkladı: Benim tercihim Uğur Dündar’ın yönetmesi (İmamoğlu ile ekranda tartışma programı)14:14 - ABD'den S-400'e karşı Türkiye'ye ilk hamle!23:51 - 9 günlük bayram tatilinin ilk üç gününde 54 trafik kazası oldu10:18 - Türkiye ekonomisi krizde mi?10:06 - Mayıs ayı enflasyon rakamları belli oldu09:40 - Endonezya'da 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:17 - Sakarya Hendek'te 4,6 büyüklüğünde deprem! İstanbul'da hissedildi11:52 - Kuzey Irak'a PKK'ya yönelik kara ve hava harekatı21:54 - ABD Başkanı Trump Körfez'e asker gönderme kararını onayladı!15:03 - İngiltere Başbakanı Theresa May istifa tarihini açıkladı21:18 - YSK'nın İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçiminin iptali ile ilgili gerekçeli kararı açıklandı23:55 - Süper Lig'in 33. haftasında şampiyon Galatasaray10:41 - Şubat 2019 işsizlik rakamları belli oldu00:12 - Okulların tatil takvimi değişti22:18 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye hiç kimsenin müstemlekesi değildir00:21 - Ahmet Davutoğlu: YSK’nın kararına tepki: YSK'nın İstanbul kararı değerlerimizi zedeledi00:15 - Abdullah Gül'den YSK'nın İstanbul kararına tepki: 367 neyse YSK'nın İstanbul kararı aynı20:04 - YSK, İstanbul seçminin iptaline ve yenilenmesine karar verdi18:34 - İşte kalp krizinin 7 belirtisi
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler